Zikmund Reah – čovjek koji je dokumentovao zločine vješanja u Trebinju

U biografijama i bibliografijama Zikmunda Reaha ne pominje se jedna specifična zbirka. Naime, više fotografija iz Hercegovine najvjerovatnije se nikad nisu našle u njegovima izlozima (jer ih on nije smio izložiti, bar ne u periodu kad su snimlјene). To su fotografije vješanja tokom Prvog svjetskog rata u Trebinju.

 

trebinje-vjesanje

 

 Izvor: Glas Trebinja

Nema informacija da li ih je on lično snimio, ili ih je od nekog kupio. U svakom slučaju, ovakve fotografije nisu bile za prodaju. Zikmund ih je sačuvao i kasnije objelodanio iz nekih (svojih) razloga. Moguće da su, u neku ruku, odražavale njegova politička gledišta, a, takođe, teško je isklјučiti mogućnost da ih je prodavao kasnijoj, antiaustrijski orijentisanoj štampi (ne samo u Češkoj).
trebinje vjesanje
Zikmund Reah (1859, Prag – 1935 Prag) u Češkoj se pominje kao prvi poznati kolekcionar fotografija, zatim kao antikvar specijalizovan za prodaju fotografija, uz to filatelista, i, naravno, prije i ispred svega – kao fotograf.
O njegovoj porodici ne zna se mnogo, zabilјežio je Valter Bendžamin. Nјegovi biografi samo kažu da se rodio u “lošim uslovima” (v nuzných poměrech“). Da li se ti uslovi odnose samo na siromaštvo u porodici ili se na neki način odnose na položaj Jevreja u tadašnjem pragu, teško je reći. Otac mu se zvao Aleksandar, majka Sofi, sestra Franciska, brat Rudolf, a supruga Karolina Reah Kreml.
Zikmund je završio njemačku srednju školu a onda se, 1872. godine, kao pripravnik zaposlio u knjižari A. Hineka. Fotografijom je počeo da se bavi 1888. godine. Nјegov najstariji snimlјeni film pronađen je u Wirthově Zmizelé Praze. Svoje fotografije objavlјivao je u tadašnjoj štampi. Snimao je svakodnevni život. Radio je za ilustrovani list “Češki svijet” (“Český svět”) koji je izlazio dvosedmično u periodu od 1904. do 1929. godine. Smatra se da je ovaj list imao veliki značaj u razvoju novinarstva, jer je njegovao reportažnu fotografiju. Za ovaj list radili su tada ugledni fotografi (Bruner-Dvořák, Vladimír Jindřich Bufka, Bohumil Střemcha i Zikmund Reach).
Krajem 19. vijeka počeo je da sakuplјa fotografije i negative drugih autora. Bio je aktivan član društva Prijatelјa starina, radio je u Klubu Starog Praga (v Klubu Za starou Prahu) od njenog osnivanja.
Godine 1910. počinje da radi samostalno. Otvara svoje zbirke fotografija a kasnije počinje da prodaje slike starog Praga (dozvolu je dobio tek 1919. godine).
Nјegov knjižara (Skořepce 9) bila je specijalizovana za prodaju praških motiva, tako da je okuplјala brojne umjetnike. Zikmund je smatran stručnjakom za praške starine. Tako, pored posla u pomenutim udruženjima i u knjižari, javlјa se i sa raznim člancima iz domena filatelije, bivliotekarstva, a mnogo njegovih slika se kopira i distribuira na tržište u velikim formatima.
Zikmund je tragao za fotografijama na kojima je uhvaćena atmosfera starog vremena. Dio te atmosfere bili su i umjetnici čije je fotografije sačuvao (Maks Bord, Karel Čapek, Franc Verfel, Emil Artur Longen). Nјegovi savremenici nazivali su ga “živom enciklopedijom”. On je, bez ikakvih priprema, mogao da govori o bilo kojoj temi vezanoj za Prag
Da nisu sačuvane u njegovim kolekcijama, mnoge fotografije pa i praške razglednice bile bi izgublјene.

vjesanje-21
REAHOVA specijalnost bile su fotografije na određene teme. I sam je snimao svakodnevni život praga (kolekcija Praški tipovi) a štampao je i razglednice srodnog sadržaja.
U serijama slika koje je puštao u opticaj, priličan je broj reprodukcija poznatih fotografa, jer, Sigmund je na tržište iznio sve što je smatrao vrijednim. Tako, prodovao je i svoje ali i fotografije anonimnih autora. Sve to, najčešće, u okviru kolekcija (držao se doslјedno tematske ili tehničke sličnosti).
U njegovoj zbirci sačuvano je 7.000 negativa, dok je broj razglednica u poznatim zbirkama vjerovatno mnogo veći (Reahovo album elektro i konjske staze u Pragu, geto, fontane, biblioteke, crkve, palače, praška rasvjeta, portreti muzičara, slikara, praške kapije, pijace, trgovine, praški voćnjaci, bašte…).
U Zikmundovim kolekcijama katkad se ne znaju imena autora. Među fotografijama mnogo je onih starih iz 19. vijeka, koje su snimlјene kad se fotografija pojavila, ali, takođe, mnogo je i Zikimundovih koje on nije potpisivao.
vjesanje 1
Danas, njegove fotografije nalaze se po brojnim privatnim zbirkama, među kojima je jedna od najpoznatijih ona u Muzeju Jevreja u Pragu. Prema Martinu Jelineku, najvredniji dio ove velike fotografske zbirke su Zikmundove kolekcije sa fotografijama koje su snimlјene u jevrejskom dijelu Praga na prelazu 19. i 20. vijek.
U biografijama i bibliografijama Zikmunda Reaha ne pominje se jedna specifična zbirka. Naime, više fotografija iz Hercegovine najvjerovatnije se nikad nisu našle u njegovima izlozima (jer ih on nije smio izložiti, bar ne u periodu kad su snimlјene). To su fotografije vješanja tokom Prvog svjetskog rata u Trebinju. Nema informacija da li ih je on lično snimio, ili ih je od nekog kupio. U svakom slučaju, ovakve fotografije nisu bile za prodaju. Zikmund ih je sačuvao i kasnije objelodanio iz nekih (svojih) razloga. Moguće da su, u neku ruku, odražavale njegova politička gledišta, a, takođe, teško je isklјučiti mogućnost da ih je prodavao kasnijoj, antiaustrijski orijentisanoj štampi (ne samo u Češkoj).
U Pragu, Zikmund nije zaboravlјen.
Poslije njegove smrti, 1938. godine Vladimir Filip, u izdanju Jozefa Filipa, štampao je knjigu “Stari prag kako ga je vidio Zikmund Reah” (Stará Praha jak ji viděl Zikmund Reach). Nјegovo ime i fotografsko djelo pominje se i u drugim izdanjima, a nedavno, J. Císařovský snimio je film “Izmišlјeni dnevnik Zikumnda Reaha (“Fiktivní deník Zikmunda Reacha).
Koliko nam je poznato, njegove zbirke fotografija snimlјenih tokom Prvog svjetskog rata u Hercegovini do danas niko nije istraživao, tako da nije jasno da li u njegovim zbirkama ima još dokumenata o zločinima austrijske vojske u Hercegovini.
Glas Trebinja

O autoru

Ostavite komentar

Close
Molimo Vas da podržite naš sajt
Ако Вам се свиђа сајт молимо Вас да кликнете на неку од следећих опција и да помогнете сајту да постане бољи.
error: