Sveti Novomučenici Prebilovački

Bez unošenja Svetih Prebilovačkih i drugih donje hercegovakih mučenika u Diptih Svetih Srpske Pravoslavne Crkve – datumom u kalendaru 6. avgust/ 24.jul na ovogodišnjem zasjedanju Svetog Sabora SPC, svečanost prenosa mučeničkih moštiju u novosagrađeni hram bila bi umanjena.

 

sveti mucenici prebilovacki

Prebilovci su staro srpsko selo u Hercgovini, koje se nalazi se na obodu doline Neretve, 5 km od Čapljine. Pretke današnjih Prebilovčana zatekli su su Turci u selu, prilikom osvajanja Hercegovine u XV vijeku. Do 1941. godine, Prebilovci su bili, za hecegovačke prilike, veliko i ekonomski jako selo u kome je živjelo oko hiljadu stanovnika. Prema izvještaju žandarmerije NDH iz septembra 1941. godine ustaše su toga ljeta ubile 820 Srba iz Prebilovaca. Samo u jednom danu 6. avgusta te godine, ubijeno je 550- 600 žena i djece tako što su živi bačeni u Šurmančku jamu kod Međugorja. Ugašen je život u 57 porodica. „Ilindanski pokolj“ preživjelo je samo 170 Prebilovčana, pretežno muškaraca, koji su se ponovo ženili i u poznim godinama dobijali novu djecu. Tako je obnovlje život u selu. Zbog ove tragedije poznati japanski dnevnik Ashai Šimbum je pisao da je ovo mjesto četvrto na listi najstradalnijih sela na svijetu u Drugom svjetskom ratu.

Poslijeratna komunistička vlast je nastojala da ustaški zločin zataška, sahrana žrtava je zabranjena, a otvori jama su zabetonirani. U jesen i zimu 1990/91. godine, rodbina žrtava je otvorila 12 jama na području nekadašnjeg stolačkog sreza (Šurmanci, Bivolje brdo, Hutovo Gradina, Hutovo-Hadžibegov bunar, Kukauša donja i gornja, Jasoč, Poplat, Prenj Rudine, Prenj Golubinka i Dubrava-Zvekalica). Pored Prebilovaca tu su, dakle, prenijete kosti srpskih žrtava iz Klepaca, Loznice, Gnjilišta, Tasovčića, Opličića, Stoca, okolne Trebinja, neke čak iz Sarajeva i drugih znanih i neznanih mjesta. Na 50-tu godišnjicu stradanja 4. avgusta 1990. godine mošti ovih mučenika zajedno sa moštima stradalih na stratištima Morin otok, Orahov do i sa dvije lokacije u Čapljini, njih oko 4000 su poslije Svete Liturgije sa opijelom kojom je načalstvovao blaženopočivši patrijarh Pavle, svečano su položene u kriptu Spomen crkve Sabora Srpskih Svetitelja i Prebilovačkih mučenika u Prebilovcima. Hram je građen je sa velikim elanom i oduševljenjem srpskog naroda, pretežno dobrovoljnim radom. Do rušenja bio je urađen podezmni dio sa kriptom i mermernim ćivotom- sarkofagom, kao i zidovi u visini 6- 8 metara iznad zemlje.

U junu 1992. snage Repubilke Hrvatske i HZ Herceg Bosna su zauzele Prebilovce i uništili selo miniranjem i spaljivanjem. Hram je uništen u temeljima plastičnim eksplozivom i postavljenim avionskim bombama. Na isti način uništeno je i 95% kostiju žrtava sahranjenih u kripti. Tako su Prebilovčki i drugi donjehercegovački mučenici drugi put ubijani, drugi put ovjenčani mučeničkim vjencem Svetoga nam Save, a Prebilovci udostojeni da se nazovu Hercegovačkim Vračarom.

Obnova hrama se radi po novom projektu čiji su autori su arh Predrag Ristić, profesor Akedemije za umetnosti i konservaciju SPC i njegov sin Sava Ristić. Projekat je rađen po uzoru na Hram Groba Gospodnjeg u Jerusalimu. Sačuvani dijelovi mučeničkih kostiju biće položeni u grobnicu na sredini hrama, a njen izgled podsijećaće na grob Vitlejemskih mučenika, djece, koje je pobio car Irod kada je čuo da je rođen Spasitelj. Na zidovima hrama, poput Jad Vašema, biće uklesana poznata imena Srba iz Donje Hercegovine, stradalih od ustaša u Drugom svjetskom ratu i onih iz drugih krajeva ubijenim na ovom području. Zato bi ovaj hram, sagrađen na kostima i pepelu nevinih mučenika trebao da bude jedan od značajnijih spomenika srpskog naroda.

U subotu 3. avgusta 2013. godine NJegovo preosveštenstvo umirovljeni episkop Zahumsko Hercegovački i Primorski Atanasije, osveštao je kamen temeljac Spomen hrama Vaskrsenja Hristovog u Prebilovcima i do 06. septembra 2013. godine urađena je kosturnica te su završeni radovi na temeljima hrama. Ovih dana radovi na obnovi prebilovačkog hrama su nastavljeni. Nastavak radova je velika radost i ohrabrenje za sav dosadašnji trud, ali još veća odgovornost i obaveza da se istraje na izgradnji Doma Gospodnjeg na ovom svetom, i na daleko po stradanju čuvenom mjestu. Uporedo s radovima nastavljaju se akcije prikupljanja sredstava za obnovu hrama u Prebilovcima i pozivamo da sa istim i još većim elanom i oduševljenjem radosno iskoristimo mogućnost da se svi zajedno svrstamo u red onih naših predaka koji su vijekovima gradili i obnavljali hramove na ovim prostorima.

SVETIM Novomučenicima PREBILOVAČKIM

TROPAR, glas 8:

Sveti Novomučenici Prebilovaca
za Hrista bačeni u jamu Šurmanaca,
verom nađoste večno Prebivalište
u Carstvu Krsta i Vaskrsenja;
ljubavlju tamu i mržnju pobediste,
i svetlost raja naslediste.
od Gospoda molite nam večno spasenje
i svemu svetu jevanđelsko pokajanje.
KONDAK, glas 3:

Novomučenici Sveti za veru postradaste:
u jamu za Hrista nevini bačeni biste,
od vernih s ljubavlju iz jame izvađeni,
u Spomen Hramu s ljubavlju položeni.
No Hram vaš bezbožni razoriše,
i mošti vaše ko Savine popališe.
Danas novu Golgotu i Vračar obnavljamo
i Vas sa Svetim Savom smireno molimo:
U Carstvu Nebeskog mira počivajte
i Hristovo i naše Vaskrsenje svedočite.

+Episkop Atanasije
(1992-2013, Manastir Tvrdoš-Trebinje)

 

Ostavite komentar

Close
Molimo Vas da podržite naš sajt
Ако Вам се свиђа сајт молимо Вас да кликнете на неку од следећих опција и да помогнете сајту да постане бољи.
error: