Bilećka trilogija: Cesta

Čeznem da vidim stare bilećke kuće,
da prošetam glavnom ulicom,
da duboko udahnem vazduh
i osjetim miris ispucale zemlje i spržene trave.
Nad Bilećom je najljepše plavo nebo.
Čeznem da osjetim mir,
sigurnost i toplinu hercegovačkog kamena. 

trilogija

Tako je prije desetak godina pisala jedna od kćerki pokojne Anđelke Samardžić, rođene Bilećanke, koje već godinama žive daleko od rodnoga kraja. Ne znam zbog čega, ali ove riječi i mene žele da vrate u mislima i sjećanjima da taj osjećaj spore prolaznosti života napišem tamo gdje sam prije više od pola vijeka proveo najljepše dane svoga djetinjstva i rane mladosti. Bez obzira kakvi su bili uslovi života, svako djetinjstvo i mladost ostaju u najljepšim uspomenama. Zato i želim, kao dužnik zavičaju, da sačuvam adresu gdje sam se rodio i započeo svoj životni put.
To je doba koje svaki čovjek samo jednom doživi, a nosi ga cijeli život u sjećanju. Možda i zbog toga što mi se sada život otima, a tad je trajao. Danas je vrijeme trčanje, jurnjava. Život je sve brži. LJudi ne znaju kud su pošli, ali znaju da nemaju vremena. Jede se brza hrana, čitaju se samo naslovi u novinama. U bibliotekama niko ne čita obimne romane pisane sitnim slovima, dovoljna je SMS literatura. Najteže je onima za koje je vrijeme novac. Neko je negdje napisao jednu ironičnu rečenicu: “Život oduzima ljudima strašno puno vremena.” I kad razmišljam o prohujalom dvadesetom vijeku, onda kažem: Život je dugačak ako čovjek ne juri vrijeme. I ja sam, sedamdeset godina kasnije, shvatio da više nemam vremena i zato želim da napišem nešto što me veže za najdužu ulicu i njene kamene kuće, trotoare, drvorede, stamene ljude, trgovine, kafane, dječije igre, jutra i večeri gdje sam proveo nezaboravno djetinjstvo, tu gdje je moja mladost rasipala snagu. U toj mladosti nalazio sam dovoljno zanosa, snage i strpljenja, i tad mi je život trajao i izgledao lijep. To više nisu samo uspomene koje me ponekad dotaknu – to je dio života koga se uvijek rado sjećam.
Živio sam u najdužoj ulici, ili kako su je nekad zvali Glavna cesta, koja se kroz Bileću savija u obliku luka. Na sredini ove male varoši cesta se račva pa se desnim krakom vraća ka lijevom i čini pravougli trougao. Nekad je tu bio prazan prostor koga su zvali Kalajev trg. Ovaj prostor već je poodavno popunjen kamenim fasadama zgrada i danas se naziva Obilića vijenac.
Na kraju ovog trga bila su i ostala četiri značajna objekta, nijemi svjedoci nepovratno prohujalog vremena. Dva duhovna: Crkva svetog velikomučenika Lazara i kosovskih junaka, zatim gradska džamija, i dva materijalna: gradska čatrnja i nekadašnje pazarište.
Ostalo je zapisano da do okupacije Bosne i Hercegovine ova varoš nije imala više od tri dućana. Nakon okupacije povećao se broj kuća i dućana jer su se osim dogradnje vojničkog logora u okolini gradila mnoga vojnička utvrđenja, tako da je trgovina bila veoma živa.

cesta

CESTA – Tu je započela prije stotinu godina s prvim trgovinskim radnjama i gostionicama da bi godinama mijenjala svoje kamene fasade

 

 
Početak i kraj ove ulice označila je Austrija. Na početku je izgradila Paviljon, na sredini Opštinu i Žandarmerijsku stanicu i na kraju ulice Sud sa zatvorom, tako da su s njene obje strane kao opomena nicali simboli vlasti.
I naziv ulice godinama se mijenjao, kao i vlast, da bi se danas zvala ulica Kralja Aleksandra. Za neke je ona počinjala od Paviljona i Opštine uz blagu stranu do Obilića vijenca, a odatle niza stranu do Suda, ukoliko se ide od juga prema sjeveru.
. Koliko je bila važna i nezaobilazna, ponekad se čini da je počinjala sa izvora Trebišnjice, a završavala se na groblju u Podosoju.
Kuće su nicale s lijeve i desne strane ove ulice, negdje u nizu, a negdje na osami, za razliku od Poparine strane gdje su kuće uglavnom s lijeve, zapadne strane. Građene su od klesanog kamena, a i one malterisane takođe su kamene. Većina ih je bila na sprat. Stoga je pogled na ove kamene kuće ulivao ljudima poštovanje prema fino klesanim kamenim blokovima koji su bili izraz osjećanja moći onih za koje su ih gradili. U to vrijeme ova varoš je živjela čudnim životom, a takav način življenja u ovoj ulici traje i danas.

glavna

GLAVNA ULICA –  Koliko je bila važna i upečatljiva, činilo se da je počinjala sa izvora Trebišnjice, a završavala kod groblja u Podosoju. I danas je nezaobilazna, iako je grad dobio nove gradske ulice i trgove

 

Close
Molimo Vas da podržite naš sajt
Ако Вам се свиђа сајт молимо Вас да кликнете на неку од следећих опција и да помогнете сајту да постане бољи.
error: